CV'de Türkçe karakterler neden bozulur

CV'n ekranda kusursuz görünüyor, ama İK'nın önündeki kayıtta adın "G?l?en I??k" olarak duruyor. Bu bir yazım hatası değil, bir kodlama sorunu. Puanlamamızda ayrı bir ölçüt olmasının nedeni de bu: bozuk Türkçe karakterler, CV'nin geri kalanı ne kadar iyi olursa olsun seni aramalarda görünmez yapar.

Bozulma neye benzer

Belirtiler birkaç biçimde ortaya çıkar. Harfler soru işaretine dönüşebilir ("Mühendislik" yerine "M?hendislik"). Boşluğa dönüşüp kelimeyi ikiye bölebilir ("Işık" yerine "I k"). Bazen de bambaşka bir alfabeden karakterler belirir ("ç", "ÅŸ" gibi diziler). Üçünün de nedeni aynı: metin katmanındaki karakter, ekranda gördüğün harf değil.

En çok etkilenen harfler ş, ğ, ı, İ, ç, ö ve ü. Yani Türkçe bir CV'de ad soyad, okul, şehir ve şirket adlarının neredeyse tamamı risk altında. Bozulma çoğu zaman her yerde birden görülmez, bu yüzden gözden kaçar: başlıklar düzgün görünürken deneyim bölümündeki bir şirket adı sessizce bozulmuş olabilir. Ekranda her şeyin doğru görünmesi de yanıltıcıdır, çünkü ekrandaki görüntü ile metin katmanı ayrı şeylerdir. Gördüğün harf doğru, altındaki karakter kodu yanlış olabilir.

Neden olur

Asıl sebep yazı tipinin gömülmesidir. PDF üretilirken kullanılan yazı tipi dosyaya ya tamamen gömülür, ya kısmen ya da hiç gömülmez. Kısmi gömmede araç yalnızca kullanıldığını düşündüğü karakterleri alır ve Türkçeye özgü harfler bu listenin dışında kalabilir. Hiç gömülmediğinde ise belgeyi açan program kendi yazı tipini kullanır ve karakter kodları yerine oturmaz.

İkinci sebep dönüştürme zinciridir. Word'den PDF'e, oradan bir sıkıştırma aracına, ardından bir şablon aracına giren dosyada her adım kodlamayı yeniden yorumlar. Zincir uzadıkça bozulma ihtimali artar. Üçüncü sebep yazının resme çevrilmiş olmasıdır; bu durumda ortada karakter bile yoktur, sorun bozulmadan çok daha büyüktür.

Seçtiğin yazı tipi de belirleyicidir. Az bilinen, süslü bir yazı tipinde Türkçe harfler eksik olabilir ya da bu harfler için başka bir yazı tipine geçilir. İki yazı tipinin karışması tek bir kelimenin içinde bile bozulmaya yol açabilir.

İki dakikada kendin dene

Kontrol basit. PDF'ini aç, ilk sayfadaki ad soyadını ve okul adını fareyle seç, kopyala ve boş bir metin belgesine yapıştır. Yapıştırdığın metin ekranda gördüğünle birebir aynıysa sorun yok. Değilse dosyayı yeniden üretmen gerekir.

Bu kontrolü telefonda değil bilgisayarda yapmak daha güvenilir sonuç verir. Yalnızca başlıklara değil, gövde metnine ve tarih satırlarına da bak; bozulma çoğu zaman en az kullanılan harflerde çıkar.

• Önce: PDF'ten kopyalanan satır "Gazi Ãœniversitesi, Endüstri MühendisliÄŸi" olarak geliyor; ATS'de okul araması bu adayı bulamıyor.
• Sonra: Aynı satır "Gazi Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği" olarak geliyor; hem okul hem bölüm adı doğru alana düşüyor.

Nasıl düzeltilir

Yazı tipleri gömülü bir PDF üretmek sorunu çözer. Word'de "PDF olarak kaydet" yerine "PDF olarak dışa aktar" seçeneğini kullan ve ayarlarda yazı tiplerini gömme kutusunu işaretle. Google Dokümanlar'dan doğrudan PDF indirmek genellikle sorunsuzdur. Yaygın ve Türkçe karakter desteği tam olan bir yazı tipi seçmek de riski azaltır.

Gereksiz dönüştürme adımlarından kaçın. Dosyayı küçültmek için çevrimiçi sıkıştırma araçlarından geçirmek, kazandığın birkaç yüz kilobayta karşılık metin katmanını bozabilir. İş Kulisi editöründen aldığın PDF'lerde yazı tipleri gömülü gelir, bu adımı ayrıca düşünmene gerek kalmaz. Yine de hangi araçla üretirsen üret, göndermeden önce dosyayı bir kez kopyala yapıştır testinden geçirmeyi alışkanlık haline getir.

Dosya adı ayrı bir konu

Belgenin içinde Türkçe harfler olduğu gibi kalmalı, ama dosya adında harfleri Latin karşılıklarıyla yaz. Bazı yükleme formları ve eski dosya sistemleri Türkçe karakterli adları bozar ya da hiç kabul etmez. "Gülşen_Işık_CV.pdf" yerine "Gulsen_Isik_CV.pdf" yaz. İçerideki "Gülşen Işık" doğru kaldığı sürece bu bir tutarsızlık değil, yalnızca bir güvenlik payıdır.

E-posta adresinde de aynı mantık geçerli. Türkçe karakter içeren ya da okunması zor bir adres yerine ad.soyad biçiminde sade bir adres kullan. Üniversite e-postan mezuniyetten sonra kapanabileceği için kişisel bir adres daha güvenlidir.

Dosyan ayrıştırıldığında hangi harflerin bozulduğunu görmek istersen ücretsiz ATS kontrolü bozulan örnekleri gösterir.