İK, yapay zekâyla yazılmış CV'yi anlar mı? Anketler ne diyor

"İK, CV'mi yapay zekâyla yazdığımı anlar mı?" sorusu, CV hazırlayan hemen herkesin aklından geçiyor. Kısa yanıt şu: bazen anlar, bazen anladığını düşünür, ama asıl baktığı şey bu değildir. Bu yazıda iki anketin bulgularını aktarıyor, bu bulguların neyi söyleyip neyi söylemediğini ayırıyor ve yapay zekâyı güvenle kullanmanın ölçüsünü anlatıyoruz.

Kolay İK anketi: Türkiye'deki İK ne görüyor

İK yazılımı şirketi Kolay İK, Nisan 2025'te yaklaşık 200 İK profesyoneliyle bir anket yaptı. Bulguları ekonomim.com ve cumhuriyet.com.tr şöyle aktardı:

• Katılımcıların %64'ü yapay zekâyla hazırlanmış CV'lerle karşılaştığını söyledi.
• %50'si bu CV'leri birbirinin tekrarı ve kişiliksiz bulduğunu belirtti.
• %62'si gerçek dışı ya da abartılı kısımlarla karşılaştığını ifade etti.
• %52'si CV ile aday arasındaki tutarsızlıkları mülakat sırasında fark ettiğini söyledi.

Bu rakamlar, Türkiye'de işe alım yapanların yapay zekâ konusunda ne düşündüğüne dair elimizdeki en somut verilerden biri. Dikkat çekici olan, İK'nın en çok yapay zekâ kullanımından değil, ortaya çıkan içerikten şikâyet etmesi: tekdüze bir ses ve doğru olmayan bilgi.

resume.io anketi: otomatik eleme

CV oluşturma hizmeti resume.io'nun Ocak 2025'te 3.000 işe alım yöneticisiyle yaptığı ankette ise katılımcıların %49'u, yapay zekâyla yazıldığını düşündükleri CV'leri doğrudan elediklerini söyledi.

Buradaki ifadeye dikkat et: "yapay zekâyla yazıldığını düşündükleri". Yöneticiler bir CV'nin gerçekten yapay zekâyla yazılıp yazılmadığını çoğu zaman bilemez; metnin öyle göründüğüne karar verir. Yani sorun aracın kendisinden çok, metnin bıraktığı izlenim.

Bu rakamlar neyi söylemiyor

Anket sonuçlarını okurken birkaç sınırı akılda tutmak gerekiyor.

Katılımcıların beyanı. İki anket de katılımcıların kendi ifadelerine dayanıyor. "Yapay zekâyla yazılmış CV gördüm" diyen bir İK uzmanı, gördüğü CV'nin gerçekten öyle yazılıp yazılmadığını her zaman bilemez. Bazı insan yazımı CV'ler de kalıp doludur.

Örneklem ve bağlam. Kolay İK anketi yaklaşık 200 kişiyle yapıldı ve Türkiye'deki tüm İK profesyonellerini temsil ettiğini söylemek zor. resume.io anketinin katılımcıları farklı bir iş piyasasından olabilir. Bu bulgular bir eğilimi gösterir, her şirketin nasıl davrandığını değil.

Tespit araçları hakkında bir şey söylemiyor. Anketler, İK'nın yapay zekâ metnini güvenilir biçimde ayırt eden bir yazılım kullandığını göstermiyor. Bu tür araçların insan yazımı metinleri de yapay zekâ sanabildiği biliniyor. Karar çoğu zaman bir insanın okurken edindiği izlenime dayanır.

Yapay zekâ kullananların elendiğini söylemiyor. %49, bu CV'leri elediğini söyleyen yöneticilerin oranı; üstelik yalnızca yapay zekâyla yazıldığı düşünülen CV'ler için. Yapay zekâdan yardım alıp içeriği kendi ayrıntılarıyla dolduran bir adayın CV'si bu kategoriye girmeyebilir.

Asıl sorun: uydurma ve tekdüze ses

İki anketin ortak mesajı aslında basit. Anketlerdeki şikâyetler yardım almanın kendisine değil, iki şeye yöneliyor.

Birincisi uydurma bilgi. Sohbet botları, rakam verilmediğinde rakam, araç adı verilmediğinde araç adı üretebilir. "Satışları %30 artırdım" cümlesi CV'de güzel durur, ama mülakatta "bu %30'u nasıl ölçtünüz?" sorusu geldiğinde yanıtı yoksa, adayın geri kalan her iddiası da şüpheli hale gelir. Katılımcıların %52'sinin CV ile aday arasındaki tutarsızlıkları mülakatta fark ettiğini söylemesi bu yüzden önemli.

İkincisi kimseye ait olmayan ses. "Dinamik ortamlarda öncülük eden, tutkulu ve sonuç odaklı bir profesyonel" cümlesi binlerce CV'de geçer. Yanlış değildir ama seni diğer adaylardan ayırmaz. İK'nın "kişiliksiz" dediği şey budur: metin akıcıdır ama içinde sana ait hiçbir ayrıntı yoktur.

İK'nın okuduğu fark: aynı iş, iki madde

Farkı bir örnekle görmek kolay. Aşağıdaki iki madde aynı işi anlatıyor:

• Önce: "Dinamik bir ortamda müşteri deneyimi süreçlerine öncülük ederek operasyonel verimliliği %35 artırdım."
• Sonra: "Çağrı merkezinde sık sorulan 20 soruya hazır yanıt şablonu yazdım; ortalama görüşme süresi 6 dakikadan 4 dakikaya indi."

İlk madde akıcı ama okuyan kişi ne yapıldığını anlamaz: hangi süreç, hangi verimlilik, %35 neye göre? İkinci maddede bir iş, bir çıktı ve ölçülebilir bir sonuç var. Mülakatta ikinci madde bir konuşmayı başlatır, birincisi ise bir sorgulamayı.

Anketlerdeki "birbirinin tekrarı ve kişiliksiz" ifadesinin karşılığı tam olarak birinci maddedir. Bu maddeyi bir insan da yazabilirdi; İK için fark, kimin yazdığı değil, içinde bilgi olup olmadığıdır.

Ön yazı ve LinkedIn için de geçerli

Aynı ölçü CV dışındaki metinler için de geçerli. Yapay zekâyla yazılmış ön yazılar çoğu zaman "Bu pozisyona büyük bir heyecanla başvuruyorum" gibi bir cümleyle açılır ve ilandaki şartları sırayla tekrar eder. LinkedIn hakkında bölümleri de benzer sıfatlarla dolar. Bu metinlerde de işe yarayan tek şey somut ayrıntıdır: hangi deneyimin, ilanın hangi şartına karşılık geldiği.

Mülakatta ortaya çıkan tutarsızlık

CV bir iddia listesidir, mülakat ise bu iddiaların sınandığı yer. Yapay zekâyla yazılmış bir CV'deki her madde, mülakatta bir soruya dönüşebilir: "Bu projede sizin payınız neydi?", "Hangi aracı kullandınız?", "Sonucu nasıl ölçtünüz?"

Bu soruların yanıtını biliyorsan, CV'nin nasıl yazıldığı önemini yitirir. Bilmiyorsan, en iyi yazılmış madde bile aleyhine döner. Bu yüzden CV'ndeki her cümleyi göndermeden önce bir kez şu gözle oku: bunu mülakatta iki dakika anlatabilir miyim?

Yapay zekâyı güvenle kullanmanın ölçüsü

Yapay zekâ bir CV'yi toparlamak, kısaltmak, dilbilgisi hatalarını ayıklamak ve sana eksik ayrıntıyı soran sorular sorması için iyi bir araç. Şu beş kuralla kullandığında anketlerdeki şikâyetlerin çoğundan uzak durursun:

• İçeriği sen ver. Roller, tarihler, araçlar ve rakamlar senin notlarından gelsin.
• Uydurmayı yasakla. Rakamı olmayan yere modelin tahmin yazmasına izin verme, boş bırakıp kendin doldur.
• Kalıpları temizle. "Öncülük ettim", "etkin bir şekilde", "spearheaded", "leveraged" gibi ifadeleri somut ayrıntıyla değiştir.
• Savunamayacağın maddeyi bırakma. Mülakatta anlatamayacağın hiçbir şey CV'de kalmasın.
• Tek tek çalış. Bütün CV'yi tek istekte yazdırmak yerine her rolü ayrı ele al; böylece aynı kalıbın her bölümde tekrarlanmasını önler, her maddeyi ayrı ayrı kontrol edersin.

Bu kuralları uyguladığında ortaya çıkan CV, yapay zekâdan yardım alınarak yazılmış olsa bile senin CV'ndir. Hangi ifadelerin kalıp sayıldığını CV'de yapay zekâ izleri listemizde, maddeleri somut ayrıntıyla yeniden kurmayı da Deneyim maddesi nasıl yazılır yazısında bulabilirsin.

CV'nde bu izlerin hâlâ bulunup bulunmadığını görmek istersen ücretsiz ATS kontrolü dosyanı okur, ayrıştırıcının ne gördüğünü gösterir ve sohbet botlarına özgü kalıpları "yapay zekâ izi" başlığı altında listeler.